VSA kiến nghị không điều chỉnh thuế xuất nhập khẩu thép

Thị trường thép đóng vai trò là “xương sống” của ngành công nghiệp chế tạo và hạ tầng xây dựng. Tuy nhiên, trước những biến động khốc liệt của chuỗi cung ứng toàn cầu, bài toán cân bằng giữa việc bảo hộ sản xuất trong nước và kiểm soát giá vật liệu xây dựng nội địa luôn đặt ra những thách thức phức tạp. Trong bối cảnh đó, Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) đã đưa ra kiến nghị chính thức về việc không điều chỉnh thuế xuất nhập khẩu đối với các mặt hàng thép. Đây được đánh giá là một bước đi mang tính chiến lược nhằm bảo vệ năng lực sản xuất nội địa, đảm bảo tính ổn định chính sách và duy trì sức cạnh tranh bền vững cho toàn ngành.

Bối cảnh thị trường và đề xuất điều chỉnh thuế

Đề xuất điều chỉnh chính sách thuế xuất nhập khẩu thép xuất phát từ áp lực tăng giá vật liệu xây dựng trong nước và nhu cầu bình ổn thị trường. Nhiều ý kiến cho rằng việc tăng thuế xuất khẩu đối với phôi thép sẽ giữ lại nguồn nguyên liệu thô ở thị trường nội địa, đồng thời việc giảm thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với thép thành phẩm sẽ gia tăng nguồn cung từ bên ngoài, giúp kéo giá thép trong nước xuống.

Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế và phân tích toàn diện chuỗi giá trị, VSA cho rằng việc thay đổi chính sách thuế ở thời điểm này là chưa phù hợp. Những tính toán ngắn hạn về mặt giá cả có thể dẫn đến những hệ lụy dài hạn, gây tổn hại trực tiếp đến năng lực sản xuất nội địa – vốn đã phải chịu nhiều chi phí đầu tư lớn cho công nghệ và bảo vệ môi trường.

Lý do VSA kiến nghị giữ nguyên mức thuế hiện hành

• Săng công suất nội địa hoàn toàn đáp ứng nhu cầu: Năng lực sản xuất của các doanh nghiệp thép trong nước hiện đã đạt mức tự chủ cao đối với nhiều chủng loại sản phẩm. Việc hạ thuế nhập khẩu thép thành phẩm sẽ tạo điều kiện cho các sản phẩm thép giá rẻ, chất lượng thấp hoặc được trợ giá từ bên ngoài tràn vào, gây ra nguy cơ “bán phá giá” và chèn ép sản xuất nội địa.

• Tránh tác động tiêu cực đến chuỗi đầu tư: Các doanh nghiệp thép Việt Nam đã chi hàng tỷ USD để đầu tư vào chuỗi sản xuất khép kín từ quặng sắt, phôi thép đến thép thành phẩm. Việc tăng thuế xuất khẩu phôi thép sẽ làm giảm tính linh hoạt trong kinh doanh của doanh nghiệp, hạn chế khả năng cân bằng nguồn cung khi thị trường nội địa sụt giảm sức mua.

• Áp lực từ chính sách phòng vệ thương mại quốc tế: Ngành thép Việt Nam đang là đối tượng thường xuyên của các vụ kiện phòng vệ thương mại trên thế giới. Việc thay đổi thuế xuất nhập khẩu đột ngột có thể tạo ra những tín hiệu sai lệch về sự can thiệp của Nhà nước vào giá thành, khiến sản phẩm thép xuất khẩu của Việt Nam dễ bị áp các mức thuế chống trợ cấp hoặc chống bán phá giá nghiêm trọng hơn từ các thị trường nhập khẩu lớn.

• Nguy cơ phá vỡ tính ổn định của môi trường đầu tư: Sự thay đổi chính sách thuế liên tục sẽ khiến các nhà đầu tư và doanh nghiệp khó lập kế hoạch kinh doanh dài hạn. Tính dự báo trước của chính sách là yếu tố then chốt để doanh nghiệp duy trì vận hành ổn định và giữ vững việc làm cho hàng trăm nghìn lao động.

Đánh giá tác động đến nền kinh tế và doanh nghiệp

Kiến nghị của VSA phản ánh đúng thực trạng của ngành sản xuất thép hiện nay. Nếu áp dụng chính sách giảm thuế nhập khẩu và tăng thuế xuất khẩu, thị trường có thể ghi nhận sự hạ nhiệt về giá trong ngắn hạn. Tuy nhiên, về lâu dài, điều này sẽ làm suy yếu sức mạnh tài chính của các nhà sản xuất trong nước, dẫn đến nguy cơ phụ thuộc trở lại vào nguồn thép nhập khẩu. Khi thị trường thế giới biến động, nền kinh tế sẽ phải chịu rủi ro lớn hơn về giá cả và nguồn cung.

Giữ nguyên chính sách thuế xuất nhập khẩu giúp các doanh nghiệp trong nước giữ vững thị phần, có thêm nguồn lực để tối ưu hóa chi phí sản xuất, tiếp tục tái đầu tư vào công nghệ xanh và nâng cao chất lượng sản phẩm nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về phát thải carbon toàn cầu.

Tác động của đề xuất chính sách thuế đối với ngành thép

Giải pháp căn cơ thay cho chính sách thuế

Thay vì điều chỉnh chính sách thuế xuất nhập khẩu – một công cụ mang tính chất tác động rộng và dễ gây tác dụng phụ – VSA đề xuất các giải pháp mang tính bền vững hơn:

1. Tăng cường kiểm soát chất lượng thép nhập khẩu: Áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật, quy chuẩn chất lượng nghiêm ngặt đối với thép nhập khẩu nhằm ngăn chặn các mặt hàng kém chất lượng tràn vào thị trường nội địa.

2. Sử dụng công cụ phòng vệ thương mại: Chủ động áp dụng các biện pháp tự vệ, thuế chống bán phá giá đối với các sản phẩm thép nhập khẩu ồ ạt, gây thiệt hại cho sản xuất trong nước.

3. Thúc đẩy kết nối cung – cầu nội địa: Tạo cơ chế liên kết giữa các doanh nghiệp sản xuất thép và các nhà thầu, dự án đầu tư công nhằm ưu tiên sử dụng sản phẩm thép sản xuất trong nước, giúp tối ưu hóa chi phí vận chuyển và phân phối.

4. Hỗ trợ doanh nghiệp tiết giảm chi phí: Tạo điều kiện thuận lợi về logistics, hạ tầng và thủ tục hành chính để doanh nghiệp giảm chi phí vận hành, từ đó tự điều chỉnh giá bán một cách hợp lý mà không cần sự can thiệp của thuế.

Kiến nghị của Hiệp hội Thép Việt Nam về việc không điều chỉnh thuế xuất nhập khẩu thép là một đề xuất hợp lý, dựa trên những phân tích kỹ lưỡng về cấu trúc ngành và bối cảnh kinh tế. Việc duy trì chính sách thuế ổn định không chỉ giúp bảo vệ thành quả phát triển của ngành công nghiệp thép nội địa mà còn tạo dựng một môi trường đầu tư minh bạch, bền vững. Thay vì dựa vào các điều chỉnh thuế ngắn hạn, việc tập trung vào nâng cao năng lực cạnh tranh, kiểm soát chất lượng và tối ưu hóa chuỗi cung ứng mới là chìa khóa giúp ngành thép Việt Nam vươn xa và tự chủ vững chắc.